"දෙදෙනාම එකවර අහිමි වීම දැඩිව දැනුණා": මවුපියන් අවසන් ගමන ගෙනගිය පුතා
සංකල්පමය නිදර්ශනයකි. සැබෑ සිදුවීමේ ඡායාරූපයක් නොවේ.
(පාඨක අවධානයට: මෙම පුවතේ සිත් තැවුලට හේතු විය හැකි තොරතුරු අඩංගු වේ.)
2024 ජුනි මාසයේ එක් අලුයමක බාස් (Bas), උතුරු නෙදර්ලන්තයේ (Netherlands) යාත්‍රා නැංගුරම්පොළක තිබූ සිය මවුපියන්ගේ සංචාරක රථය අසල තම වාහනය නතර කළේය. යාන් (Jan) සහ එල්ස් (Els) ඔවුන්ගේ විවාහ ජීවිතයේ වැඩි කාලයක් ගත කර තිබුණේ ජලය මතය. වයස 70 ඉක්මවා සිටි ඔවුන්ට තවදුරටත් පාවෙන නිවසක ජීවත් වීමට නොහැකි වූ බැවින් ඔවුහු වරාය අසල ජීවත් වෙමින් සිටියහ.
බාස් ඔවුන් අසල පිහිටි සුවසහන සත්කාර මධ්‍යස්ථානයකට (hospice) රැගෙන ගියේය. වෛද්‍යවරුන් එහිදී ඔවුන්ගේ ජීවිත අවසන් කරන ඖෂධ ලබා දීමට නියමිතව තිබිණි. නෙදර්ලන්තයේ මෙය යුගල දයා මරණය (duo euthanasia) ලෙස හැඳින්වෙන අතර නීත්‍යනුකූල වුවත් ඉතා දුර්ලභය. අභ්‍යන්තර ජල මාර්ගවල වසර ගණනාවක් භාණ්ඩ ප්‍රවාහන කටයුතුවල නිරත වීම හේතුවෙන් යාන් නිරන්තර වේදනාවෙන් පීඩා වින්ද අතර එල්ස්ට ඩිමෙන්ෂියා (dementia) රෝගය වැළඳී තිබිණි. මිය යෑමට දින 3කට පෙර ඔවුන් ලබා දුන් සම්මුඛ සාකච්ඡාවක් ලොව පුරා අවධානය දිනා ගත්තේය. වසර 2කට පසු ඔවුන්ගේ එකම පුතා තම අත්දැකීම බෙදා ගනී.
"මගේ අම්මා ඇගේ තීරණයේ ස්ථිරව හිටියා. ඒත් තාත්තා ටිකක් හැඟීම්බර වුණා," යැයි බාස් පවසයි. "අපි ඇත්තටම හරි තීරණයද ගන්නේ?" යැයි යාන් ඇසූ විට බාස් කම්පනයට පත් විය. ඔහු එවැනි පැකිලීමක් බලාපොරොත්තු වී තිබුණේ මවගෙනි. තීරණය කල් දමන ලෙස ඔහු ඔවුන්ට ඒත්තු ගැන්වීමට උත්සාහ කර තිබිණි. එහෙත් එල්ස් එය කල් දැමුවේ නම්, ඇගේ ඇල්සයිමර් රෝගය (Alzheimer's) උත්සන්න වී තීරණයක් ගැනීමට ඇයට ඇති හැකියාව වෛද්‍යවරුන් තවදුරටත් පිළිනොගන්නා තත්ත්වයට පත්විය හැකිව තිබිණි.
සුවසහන සත්කාර මධ්‍යස්ථානයට පැය 2ක් පුරා පවුලේ අය සහ මිතුරෝ පැමිණ පිටව ගියහ. මතකයන් බෙදාගත් අතර සංගීතය ද වාදනය කෙරිණි. පෙරවරු 10.30ට මොහොතකට පෙර යුවළ යාබද ඇඳන්වල වැතිරුණහ. "ඔවුන් අතින් අත අල්ලාගෙන ඇවිදිනවා මම දැකලා තිබුණේ වාර 3ක් හෝ 4ක් පමණයි. ඒත් දැන් ඔවුන් අත් අල්ලාගෙන වැතිරී සිටියා. ඔවුන් ඇත්තටම මේ තීරණය එකට ගන්නා බව ගැන ඒක මට සිතේ සැනසීමක් දුන්නා," යැයි ඔහු පවසයි.
ඉන් පසුව දැඩි තනිකමක් ඔහු වෙළා ගත්තේය. "මට සහෝදර සහෝදරියන් නැහැ. ඒක හරියට මගේ කකුල් දෙකම කපා දැමුවා වගේ," යැයි ඔහු පවසයි. ශෝකය හේතුවෙන් ඔහු සති ගණනාවක් අසනීපයෙන් පසු විය. "මම මේක අනිත් අයට නිර්දේශ කරන්නේ නැහැ. මගේ මවුපියන්ට ඒක හොඳම තීරණය වෙන්න ඇති. ඒත් ඔවුන් දෙදෙනාම එකම මොහොතක අහිමි වීම මට ඉතා දැඩිව දැනුණා."
2024 වසරේදී නෙදර්ලන්තයේ පුද්ගලයන් 9,958 දෙනකු දයා මරණයෙන් ජීවිතක්ෂයට පත්ව ඇති අතර ඔවුන්ගෙන් 427 දෙනෙක් ඩිමෙන්ෂියා රෝගීහු වූහ. යුවළ 54ක් යුගල දයා මරණය තෝරාගෙන තිබිණි. දරාගත නොහැකි දුක් වේදනාවක් පවතින බවත් තීරණ ගැනීමේ හැකියාව ඇති බවත් වෛද්‍යවරුන් තහවුරු කළ යුතුය. ඩිමෙන්ෂියා රෝගීන්ට "නිසි මොහොත" තෝරා ගැනීම දැඩි බරක් බව රොටර්ඩෑම්හි එරැස්මස් වෛද්‍ය මධ්‍යස්ථානයේ (Erasmus Medical Centre) වෛද්‍ය රෝසමරයින් වෑන් බෘකම් (Dr Rosemarijn van Bruchem) මහත්මිය පවසයි. බ්‍රිතාන්‍යය (Britain) වැනි රටවල දයා මරණය තහනම්ය.