සම්මත හදිසි වෛද්‍ය සත්කාරයට ඇතුළත් වන දේ
ඔබේ හෘදය නැවතී ඔබේ හුස්ම නැවතුණහොත්, හදිසි සත්කාරයේ පළමු පියවර හෘද-ශ්වසන පුනර්ජීවනය (cardiopulmonary resuscitation - CPR) යි - පපුව මැස්සීම, කෘත්‍රිම ශ්වසනය, සහ හෘදය නැවත ස්ථාවර රිද්මයකට ගෙන ඒම සඳහා විදුලි පුනර්චලනය (defibrillation) මගින් හෘදයට ඝාතය කිරීම.
මූලික CPR ප්‍රමාණවත් නොවුණහොත් කුමක් සිදුවේද?
සමහර අවස්ථාවල මූලික CPR මගින් පමණක් හෘදය නැවත ඇරඹෙන නමුත්, බොහෝ විට එය දිගටම ක්‍රියාත්මක වීමට වැඩිදුර උපකාරයක් අවශ්‍ය වේ. එවිට වෛද්‍යවරුන් සංකීර්ණ හෘද ජීවන ආධාරය (advanced cardiac life support) වෙත මාරු වේ. ඔබේ පෙනහළු වලට ඔබට අවශ්‍ය ඔක්සිජනය සැපයීමේ ශක්තිය නොමැති විය හැකි බැවින්, ඔබට නල ඇතුළත් කිරීමක් (intubation) සිදු කෙරේ: නාසය, මුඛය හෝ උගුර හරහා ශ්වාසනාලයට (trachea) දමන නලයක්, පෙනහළු තුළට සහ පිටතට වාතය ගෙන යන වාතයන්ත්‍රයකට (ventilator) සම්බන්ධ කර ඇත.
ලේ පීඩනය ඉහළ දැමීමට හෝ අඩු කිරීමට, හෘද ගැටීමේ වේගය පාලනය කිරීමට හෝ වකුගඩු වලට ආධාර කිරීම සඳහා සිරා මාර්ගයෙන් (intravenous) ඖෂධ ලබා දෙනු ලැබේ.
රෝහලේදී, ඔබේ පෙනහළු, වකුගඩු සහ අක්මාව කොතරම් හොඳින් ක්‍රියාත්මක වේදැයි පරීක්ෂා කිරීමට, ආසාදනයක් තිබේදැයි සොයා බැලීමට සහ ඔබේ ලේ ඛනිජ සමතුලිත බව තහවුරු කිරීමට කාර්යමණ්ඩලය ලේ ලබා ගනී. ඔබේ මුත්‍රාගාරයෙන් මුත්‍රා බැහැර කිරීමට කැතටරයක් (catheter) යොදනු ලැබේ. අසාර්ථක වන වකුගඩු වලට ඩයලිසිස් (dialysis) පිරිනැමේ. රූපරූප පරීක්ෂණ (imaging), වැඩිදුර පරීක්ෂණ සහ අවශ්‍ය තැන්වල ශල්‍යකර්ම ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ සම්මත දැඩි සත්කාරය (intensive care) ලෙස සැලකෙන දේ සම්පූර්ණ කරයි.
ඒ සවිස්තරාත්මක බවක් පෙනේ. එය "වීරෝචිත පියවර" (heroic measures) ලෙස සැලකේද?
නැහැ. වෛද්‍ය වෘත්තිකයන් සිතන ආකාරයට සහ අනෙක් සියලු දෙනා සිතන ආකාරයට අතර පුළුල් පරතරයක් ඇත. ඔබට ඊට අඩු යමක් අවශ්‍ය නම්, එය පැහැදිලිව ප්‍රකාශ කළ යුතුය.
මම CPR ට ඔව් කියා වාතයන්ත්‍රයකට නැහැ කීවොත් කුමක් සිදුවේද?
ඔබට එසේ කීමට හැකිය. නමුත් ඔබේ හෘදය සහ ශ්වසනය නැවතී ඇති තරතට ඔබ අසනීපයෙන් පසුවන්නේ නම්, පපුව මැස්සීම සහ විදුලි ඝාත පමණින් වෛද්‍යවරයෙකුට ඔබව නැවත ගෙන ඒමට හැකි වීම අපහසුය. සාමාන්‍යයෙන් හෘදය නැවතුණ විට පෙනහළු ද නවතින බැවින් වාතයන්ත්‍රය අවශ්‍ය වේ. හදිසි මැදිහත්වීමෙන් කොටසක් පමණක් තෝරා ගැනීම කලාතුරකින් අර්ථවත් වේ.
මිනිසුන් මෙය තම වෛද්‍යවරුන් සමඟ කෙලෙස කතා කළ යුතුද?
කතාබහ ආරම්භ කරන්න. අසන්න: මගේ හෘදය නැවතුණහොත් මට කුමක් සිදුවේද? මගේ වෛද්‍ය තත්ත්වය සලකා බැලූ විට, මම ජීවත් වීමට ඉඩ තිබේද? එසේ ජීවත් වුවහොත්, මගේ ජීවිතයේ ගුණාත්මකභාවය කෙබඳු වේද?