ඊශ්‍රායලයේ වෙන්කිරීමේ තාප්පය බර්ලින් තාප්පය හා සැසඳෙන්නේ කෙසේද?
බර්ලින් තාප්පය (Berlin Wall) බිඳවැටී වසර 37ක් ගතව ඇති පසුබිමක, සීතල යුද සමයේ එම බාධකය සහ ඊශ්‍රායලය (Israel) විසින් අත්පත් කරගත් බටහිර ඉවුරේ (West Bank) ඉදිකරන වෙන්කිරීමේ තාප්පය අතර සැසඳීම් සිදු කෙරේ. කිලෝමීටර් 712ක් දක්වා විහිදීමට සැලසුම් කර ඇති මාර්ගයක් ඔස්සේ එහි ඉදිකිරීම් තවදුරටත් සිදු වේ.
තාප්පය වැටෙන මාර්ගය ආරම්භයේ සිටම මතභේදයට තුඩු දී ඇත. අත්පත් කරගත් පලස්තීන භූමිය තුළ ඉදිකළ බාධකය ජාත්‍යන්තර නීතිය උල්ලංඝනය කරන බව ජාත්‍යන්තර අධිකරණය (International Court of Justice) 2004දී තීන්දු කළේය. එක්සත් ජාතීන්ගේ මානුෂීය කටයුතු සම්බන්ධීකරණ කාර්යාලයේ (OCHA) දත්ත අනුව මේ වන විට කිලෝමීටර් 456ක් නිම කර ඇති අතර, මාර්ගයෙන් 85%ක් පමණ ජාත්‍යන්තරව පිළිගත් සීමාව ඔස්සේ නොව බටහිර ඉවුර තුළින් දිව යයි.
මෙම බාධකය තාප්පය හා සීමාව අතර ඊනියා මැහුම් කලාපය (Seam Zone) වෙන් කරයි. එහි වෙසෙන 14,000ක් පමණ වන ජනතාවට තමන්ගේම ප්‍රජාවන් තුළ රැඳී සිටීමට බලපත්‍ර අවශ්‍ය වේ. ගොවීන්ට තම ඉඩම් වෙත පිවිසීම පාලනය කරන කෘෂිකාර්මික දොරටු 62ක් සහ පලස්තීනුවන් මිලියන 3.4ක පමණ දෛනික ජීවිතය සීමා කරන විවිධ වර්ගයේ ගමනාගමන බාධක 925ක් OCHA ගණන් බලා තිබේ.
පැති කිහිපයකින් බාධකයට මැදිව ඇති බීර් නබාලා (Bir Nabala) නගරයේ ක්‍රියාකාරිකයකු තාප්පය හැඳින්වූයේ ආර්ථිකය හිරකර පවුල් වෙන් කළ එළිමහන් සිරගෙයක් ලෙසය. බාධකයේ කොන්ක්‍රීට් කොටස්වලින් සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ වටවී ඇති කල්කිලියා (Qalqiliya) නගරයේ වැසියන් පවසන්නේ, තම ඉඩම් හා සේවා ස්ථාන වෙත යෑමට ලබාදී තිබූ බලපත්‍ර 2023 ඔක්තෝබර් මාසයේ සිට වැඩි වැඩියෙන් අවලංගු කර ඇති බවයි.
ජනකායන් විසින් බිඳ දමනු ලැබීමට පෙර බර්ලින් තාප්පය වසර 28ක් පැවති නමුත්, බටහිර ඉවුරේ බාධකයේ ඉදිකිරීම් මේ වන විට දශක දෙකකට වැඩි කාලයක් පුරා සිදුවෙමින් පවතී. එහි අවසන් මාර්ගය තවමත් සම්පූර්ණ කර නොමැත.